معماری و سلامت نگاه

برج ساعت "بیگ بن" در لندن

نگاهی تطبیقی به عنصر ستون در معماری هخامنشی، یونان و مصر

گذری بر تاریخچه معماری در ایران
گردآوری: مجید مکاری
عمر هنر در ایران به قدمت تاریخ است و معماری از كهن ترین هنرهاست. رونق و اعتلای معماری در ایران از دوران باستان گواه آن است كه این سرزمین از كانون های نخستین شهرسازی و نیزسدسازی و مهندسی بوده است كه نمونه آن بناهای مختلف و سدهای باستانی و دهكده های متعدد در جای جای خاك این كشور وجود دارد.
آثاری كه جسته و گریخته از میان نوشته های باستان شناسی و شرق شناسان به دست می آید روشنگر آن است كه هنر و معماری از ۵۰۰۰سال قبل در این مرز و بوم ریشه دوانده است.
نظری اجمالی به معماری ایران در عهد باستان این ویژگی را آشكار می سازد كه معماری ایرانی بر سه اصل استحكام، آسایش و انبساط پایه گذاری شده است. معماری ایرانی در طی تاریخ خود دارای اصالت طرح و سادگی توام با آرایش و تزیین بوده است.تمامی گستره ایران به ویژه روستاها و آثار قدیمی و باستانی آن چون كتاب زنده اما فرسوده ای از تاریخ معماری و هنر است كه هر برگ از این كتاب در لحظه ای كوتاه دروازه چندین هزار سال تاریخ را بر روی تماشاگر می گشاید. كمتر روستایی در ایران وجود دارد كه در آن معابر باستانی ناهید یا قلعه گبری و قلعه سلسال (صلصال) با طاق های ضربی و یا هلالی به چشم نیاید و در  آن از بقعه ها و امامزاده ها و یا قلعه های معروف كه مضمونی افسانه ای و تاریخی را در خویش نهفته اند اثری نباشد، برای مثال می توان به قلعه مرو و قلعه اصفهان و یا كاخ پاسارگاد و تخت جمشید یا پارسه، آثار شوش، ایوان مدائن یا طاق كسری در تیسفون اشاره كرد.
شاید به جرأت بتوان گفت برای اولین بار ایرانی ها بودند كه آجر را درست كرده و از آن در معماری استفاده كردند. نمونه بسیار قدیمی آن در معبد چغازنبیل واقع در شوش است كه شاید بتوان با آن قدمت معماری بشر سنجیده شود و همچنین نشانه به کار بردن نخستین آجرها را در تپه سیلك كاشان، مناره ها و سدهای باستانی و بازمانده ساختمان های كهن در مرو، خرابه قصر هاتره در ساحل دجله و ویرانه های معبد كنگاور، یادگار خسرو پرویز در قصر شیرین و طاق بستان كرمانشاه مشاهده كرد.
معماران و هنرپروران شهرساز ایرانی از زمان های باستان از برجسته ترین كارشناسان عصر خود بوده اند. تاریخ نام بسیاری از معماران برگزیده را به یاد ندارد، اگرچه آثار گرانقدر آنها بهترین شناسنامه در شناسایی خصایل هنری و اندیشه آنهاست. از میان معماران شهره عهد باستان باید از «سئنا» نام برد كه تا مرزهای نبوغ پیش تاخت و نیز به «برازه حكیم» كه در زمان اردشیر ساسانی می زیست و سدساز و معمار و شهرساز بی همتایی بود اشاره كرد. «برازه حكیم» سدی را كه اسكندر بر شهر فیروزآباد فارس بسته بود شكست و فیروزآباد تازه ای بنا كرد كه دستاورد ها و خطوط اصلی معماری ایران را ترسیم می كرد.
نمونه هایی از خدمات معماری این چنین معماران و مهندسانی در كتاب «فارسنامه» ابن بلخی و «آثار عجم» فرصت شیرازی و «مرآت البلدان» و فارسنامه ناصری «حاج میرزا حسن فسایی» و سایر كتب قدیمی آمده است.
سیر تكاملی هنر ایرانی از جمله معماری ریشه در حوادث تاریخی كشورمان و همچنین طبیعت اقلیمی ایران دارد.
به طور كلی تاریخ معماری ایران را می توان به چندین دوره تقسیم كرد:
۱) ۵۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح، ایرانیان كه زمستان ها و تابستان ها كوچ می كردند، شروع به ساخت خانه های سفالی و ابزارهای سنگی پیشرفته كرده و با افزودن قسمت هایی از جنس استخوان، خانه هایشان را تكمیل می كردند و وسایل خانه را با رنگ های قرمز و مشكی رنگ كرده و در آتش می پختند و بدین ترتیب پایه های معماری ایران بنا نهاده شد.
۲) در طی ۴۰۰۰سال قبل از میلاد، ساكنان زاگرس دهكده ها را ساختند و به تدریج به صورت متراكم زندگی كردند و معماری ایجاد شد.
۳) در ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح،سنگ سفید، قیر وانواع دیگر سنگ ها برای ساخت و ساز استفاده می شد.
۴) در ۲۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح، آمدن آریایی ها به فلات ایران مهمترین اتفاق بوده كه در آن زمان هنر معماری به اوج اهمیت خود رسید، ساخت سفال های نازك در نواحی البرز و همسایگانش گسترش یافت. شهرنشینی توسعه یافت و كنده كاری های سنگی به مرحله ای رسید كه زیبایی چشمگیری به شوش بخشید.
۵) ۱۰۰۰سال قبل از میلاد مسیح، به دلیل عدم دسترسی به اسناد باستان شناسی، دوران سیاه پیشینه تاریخی نامیده می شود. از یافته های اندكی كه به دست آمده، چوپانان و كشاورزان ثروتمندی در دامنه های البرز زندگی می كردند و آثار معماری پیشرفته ای داشته اند.
دوره هخامنشیان
شاهان هخامنشی در عرصه وسیع سرزمین خود از مهارت و استادی هنرمندان ممالك تحت فرمان خویش بهره می گرفتند و از این جهت در آثار معماری و صنعت ایران در دوره هخامنشی تاثیر سایر ملل نیز دیده می شود، چنانچه داریوش می گوید در بنای قصر او صنعتگران بابلی، لیدی، مادی و مصری خدمت می كرده اند و مصالح ساختمان ها از فواصل دوردست می آمده است. استفاده از تجربیات و سنن ملل تابعه نه به صورت تقلیدی و پیروی، بلكه به گونه بازآفرینی و الهام پذیری خلاقه، مختص دوره هخامنشی نیست بلكه مادها نیز پیش از آن از تجربه «اوراتوئی» ها استفاده بسیار بردند. معماری دوره هخامنشیان ادامه یك هنر ملی بود. به جرأت می توان گفت تخت جمشید یكی از بزرگترین و وسیع ترین بناهایی است که قبل از معمول شدن آهن ساخته شده و دارای سقف و ستون های چوبی بسیار بوده است. سقف ساختمان از چوب سدر لبنان و بلوط ساخته شده و برستون های حاشیه دار كه سرستون های آراسته آنان را تزیین می كرد، تكیه داشته است. دوره اشكانیان یا پارتیان
اشكانیان یا پارتیان در حدود ۲۵۰سال پیش از میلاد مسیح، پس از سلوكیان در ایران به قدرت رسیدند.
آنها در اوایل از شیوه های هنر یونانی پیروی می كردند، اما پس از مدتی به هنر معماری به ویژه به معماری سنتی و ملی ایران تمایل نشان دادند. در دوره اشكانیان، معماری مبنای اصلی خود را از آداب و اصول قبایل چادرنشین پارتی در برپایی
اردوگاه ها گرفت.
حیاط های چهارگوش مركزی با ایوان های چهارسوی آن به عنوان مظهری از معماری پارتیان به میانرودان برده شد. در این دوره از معماری رسمی ایران، ساختن گنبد متداول گشت.
در معماری پارتی پس از شكوفایی دولت اشكانی به نمای ساختمان توجه بسیاری شد و می كوشیدند آثار هنری را بر دیوارها، در معرض دید متمركز كنند. نقاشی دیواری توسعه یافته و تزیینات آمیخته ای بود از نقاشی و گچبری، كه نمونه بسیار زیبای آن در معبد كوه خواجه در وسط دریاچه هامون در سیستان به دست آمده است. اشكانیان در معماری خود از طاق گهواره ای، قوس و رگچین با سنگ قلوه و برجسته كاری تزیینی استفاده می كردند.
از ویژگی های معماری و هنر این دوره انتقال برخی از عناصر معماری و هنر است كه به دوره بیزانس و ساسانی منتقل شده است. شاید تاریخ معماری «طاق دار» كه در ایران بسیار معروف است از دوره اشكانیان آغاز شده و در دوره ساسانیان تكامل یافته باشد كه نمونه ای از آن را در بنای طاق گرا واقع در دامنه كوه «پاطاق» در كنار راه كرمانشاه به سرپل ذهاب كه تركیب طاق گهواره ای است، می توان دید. همچنین بنای معبر آناهیتا در كنگاور كه بر سر جاده همدان و كرمانشاه واقع شده و منسوب به دوره اشكانیان است از جمله شاهكارهای هنر معماری پارتیان به شمار می رود.
دوره ساسانیان
ساسانیان مذهب زرتشت را رسمیت بخشیدند و هنری پدید آوردند كه از حیث عظمت با هنر روم و بیزانس برابری می كرد و گاه بر آن برتری داشت حتی پس از فتوحات اعراب، آنچه به عنوان هنر اسلامی از آن یاد می شود از هنر ساسانی متاثر بوده است.
بهترین شیوه طاق زدن بر بناهای مربع شكل، در معماری ایرانی و حتی معماری غربی متعلق به ساسانیان است. هنر معماران آن دوره پوشاندن فاصله های وسیع با مواد سخت بوده است، بعضی از اصول معماری ساسانی بود كه راه را برای ترقی معماری «گوتیك» در اروپا باز كرد.
به طور كلی، معماری عهد ساسانی براساس معماری سنتی و برای نواحی خشك مركزی و شرقی ایران پدید  آمده بود. بدین معنی كه در بناهای ساسانی اعم از كاخ ها و آتشكده ها، پوشش  های
 گنبدی و ساختن ایوان های دارای طاق ضربی و چهار طاق های مخصوص آتشكده، متداول و اساس معماری آن زمان بوده است. تعدادی از بناهای ساسانیان كه بقایای آنها به جای مانده است مانند كاخ های فیروزآباد، كاخ سروستان در فارس و... تا حد زیادی وضع معماری را در دوره ساسانیان آشكار می كنند.میان شیوه معماری پارتی و ساسانی در بنیاد ساختمان ها چنان همبستگی و نزدیكی وجود دارد كه هنوز گروهی از صاحبنظران در انتساب پاره ای از آثار به دست آمده به این دو دوره دچار تردیدند. به طور نمونه، در انتساب كاخ مداین در تیسفون به یكی از این دو دوره هنوز اظهار نظر قطعی نشده است.
دوره اسلامی
پس از انقراض آخرین پادشاه ساسانی (یزدگرد سوم)، عصر جدیدی در فرهنگ، هنر و به خصوص معماری ایران رقم خورد.
پس از آنكه اسلام ایران را فرا گرفت، معماری ملت ما خود را با آیین جدید سازگار ساخت. به جای آتشكده های ساسانی ساختن مسجدها و مناره ها برای دعوت به اسلام و نماز آغاز شد. تزئینات رایج در معماری كهن ایرانی با همه ویژگی های خود از گچبری و آرایش با كاشی لعابدار و غیره به معماری اسلامی ایران انتقال یافت. نقش اسلیمی های مساجد ایران همان پیچك های ساسانی است كه نمونه آن را در طاق بستان می توان یافت.
از آغاز گرویدن ایران به اسلام بسیاری از سنت های ایرانی از جمله سنت معماری آن همگام با تأثیرات «بیزانس» میان حكمرانان اسلامی متداول گشت. معماری هر قوم و هر دوره بازگوكننده نحوه اندیشه، جهان بینی و سنت های آن قوم است. هر چه بنیادهای فرهنگی ملتی استوارتر باشد، هنر و معماری آن ملت هم استوارتر و از نوسانات كمتری برخوردار خواهد بود. هنر معماری بی شك یكی از بارزترین مظاهر تمدن هر قوم و ملت است. بعد از ورود اسلام به ایران و سپری شدن دوره های تاریخی متعدد، معماری ایرانی كم كم به شكل نوین تری تغییر یافت.
دوره پهلوی
معماری در این دوره تنوع چشمگیری نداشته است. با ورود مصالح جدید ساختمانی مانند آهن، بتون و غیره و نیز آمدن مهندسان خارجی به ایران، مهندسانی كه به پیشینه پرافتخار معماری كشور ما آشنایی نداشتند و بازگشت ایرانیانی كه در خارج از وطن تحصیل هنر معماری كرده و تحت تأثیر معماری غرب بودند، دگرگونی در هنر معماری ایران پدید آورد.
با همه زیبایی كه این نوع معماری ها به ظاهر شهرهای ایران بخشید، متاسفانه غالباً جنبه تقلید از شیوه های معماری غرب بوده است تا تبعیت از هنر اصیل معماری ایران.
با این وجود، در بعضی از موارد، ناچار به استفاده از تزئیناتی به سبك ایرانی شده اند. بناهایی چون كاخ های سعدآباد، كاخ مرمر در تهران، دبیرستان البرز، كاخ وزارت امور خارجه و سردر باغ ملی و عمارت پست گواه این مدعاست.

منبع: راسخون

دیوار عظیم چین
مجید مکاری
در طول قرنها، بشر آثار شگفت انگیزی را به وجود آورده كه نشانه هوش، دانش و اوج خلاقیت او در هنر، معماری، مجسمه سازی و علوم گوناگون بوده است. در این میان و در دنیای كهن۷ اثر بزرگ در معماری و مجسمه سازی وجود داشته كه به جز یكی، دو اثر، بقیه در گذرگاه زمان از میان رفته است.
براساس نوشته های تاریخی، عجایب هفتگانه عبارت بودند از: آرامگاه موزله (یونان)، اهرام مصر، فانوس اسكندریه، مجسمه عظیم رودِس(یونان)، باغهای معلقه بابل، مجسمه الپ و معبد آرتیمس كه از این آثار تنها اهرام مصر بر جای مانده است.
اما اثر شگفت انگیز دیگری كه در عصر كنونی جزو عجایب هفتگانه از آن نام برده می شود، دیوار عظیم چین است.
این بنا به واسطه طول، انبوه مصالح مورد استفاده و نوع معماری بكار گرفته شده در ساخت و عظمت، اهمیت ویژه ای یافته است. این دیوار در سراسر شمال چین از شرق به غرب در شاخه های مختلف كشیده شده است. طول تقریبی آن حدود 7300 کیلومتر است. احتمال می رود ساخت دیوار چین۷۷۰ سال قبل از میلاد مسیح شروع شده و۱۳۶۶ سال بعد از میلاد به پایان رسیده باشد. در طول این مدت زمان بیش از۲۰ امپراتوری و حكومت كوچك و بزرگ در ساخت آن دخالت داشتند. ساخت این دیوار از «شان هایگوان» شروع شد و پس از عبور از دهها كوه، دشت، رودخانه و دره های مختلف از۵ ایالت و۲ منطقه حكومتی مستقل عبور كرده و در گانسو پایان یافت. متوسط عرض دیوار چین۶ متر وارتفاع آن۱۰ متر است و در برخی مكانها، پهنایش تا اندازه ای است كه۱۰ سرباز می توانند در كنار یكدیگر از آن عبور كنند.
در مورد مصالح مورد استفاده در ساخت این دیوار باید گفت كه در اوایل ساخت از مصالح ابتدایی مانند آجرهای گلی و خشت استفاده می شد ولی بعدها سنگ و مصالح بهتر نیز برای تكمیل آن بكار گرفته شد. در حال حاضر بسیاری از بخشهای این دیوار كه از مصالح ابتدایی ساخته شده بود تخریب شده است.
در زمانی كه سلاحهای جنگی، تنها شامل تیروكمان، شمشیر، سپر و نظایر آنها بود ساخت یك دیوار مرتفع، راهبرد بسیار خوبی برای جلوگیری از تجاوز دشمنان بشمار می رفت. این دیوار دارای برجهای نگهبانی و ارسال پیام، محل ذخیره اسلحه و آذوقه، پادگان، خندق، دروازهای عبور و امكانات دیگری بود كه از نقطه نظر
 نظامی دارای ارزش ویژه ای بوده است. این ساختار، حكومت مركزی را قادر می ساخت تا با تمامی بخشها و قسمتها به ویژه سطوح مختلف ارتش و بخشهای مهم و حیاتی به سهولت در تماس باشد و نیروهای تحت فرمان خود را به سرعت به نقاط مورد نظر اعزام كند.
هیچكس به درستی نمی داند كه نخستین سنگ بنای این دیوار دقیقاً در چه سالی آغاز شده است ولی بسیاری از مورخین و باستان شناسان بر این عقیده اند كه دیوار چین حدود۷۷۰ سال قبل از میلاد در زمان امپراتور زوهو در مقیاس كوچكتر و به عنوان یك دیواره محافظ در مقابل تجاوز قبایل شمالی بر پا شده است. بخش ساخته شده دیوار چین در ایالت «چو» و به دنبال آن در «كوی» به طول۶۰۰ كیلومتر بوده و در مدت بیش از۳۰۰ سال ساخته شده است. معماری این بخش از دیوار بصورت حرف U بوده و به عنوان دیوار مربعی نامیده شده است. امروزه بقایای كمی از این دیوار كهن وجود دارد. این دیوار به دریای زرد چین منتهی
 می شد.(۷۷۰- ۴۷۶ قبل از میلاد)
بین سالهای۲۲۱ تا۴۷۶ سال قبل از میلاد ایالات مقتدر در چین شامل كوین، كوی، چو، هان، یان و زاهو می شوند كه هر كدام برای محافظت از سرزمینشان به دور خود دیوار كشیدند. برای مثال در ابتدای شروع جنگهای بزرگ بین ایالات مختلف، ایالت كوین كه از نظر اقتصادی ضعیف و از نزاع داخلی و حملات مختلف در رنج بود. در زمان پادشاهی كوین لیگونگ و جیانگونگ ساخت دیوار از جنوب رودخانه زرد ادامه یافت. با قدرت گرفتن ایالات زاهو دیوار در دو قسمت ساخته شد. پادشاه زاهو فردی بسیار زیرك و عاقل بود و سعی در تبادل فرهنگهای كشورهای مختلف داشت. این قسمت دیوار اكنون در ناحیه درمانگولا قرار دارد. در این دوره هر یك از۷ ایالت مقتدر یاد شده دیوارهای متعددی را در سرزمین خود ساختند كه امروزه بقایای برخی از آنها وجود دارد.
بسیاری بر این عقیده اند كه دیوار بزرگ چین توسط امپراتوری كوین شیهانگ (۲۲۱-۲۰۷قبل از میلاد) كه توانست پس از به قدرت رسیدن بر بیشتر ایالات چین تسلط یافته و آنها را یكپارچه كند ساخته شده است. به دستور امپراتوری بنام
شی هوانگ دیوارهایی كه در گذشته در قسمتهای مختلف ساخته شده بود تكمیل و به یكدیگر متصل شدند.
شی هوانگ تصمیم داشت كه برای پایداری امپراتوری خود این دیوار را توسعه دهد. بدین ترتیب پروژه متصل ساختن دیوارهای گذشته آغاز و در سراسر شمال چین از مغولستان میانه به طول۵ هزار كیلومتر ادامه یافت. طراحی و معماری جدید توسط این امپراتوری توانست كشور چین را از گزند حملات قبایل شمالی حفظ كند. این دیوار به سه بخش شرقی، میانی و غربی تقسیم شد. قسمت شرقی و غربی تكمیل دیوارهای دوره اول و جنگهای هفت ایالت بود و فقط قسمت میانی در این دوره ساخته شد.
عظمت این دیوار نه تنها به واسطه بزرگی آن بلكه نیروی عظیم انسانی بكار گرفته شده در احداث آن است. میلیونها نفر برای ساخت این دیوار در دوران مختلف بكار گرفته شدند. این افراد شامل سربازان، زندانیان، اسرای جنگی، كارگران، كشاورزان و مردم عادی بودند. برای مثال در زمان امپراتوری «كوین» كه دیوارهای دوران اول به یكدیگر متصل شدند، ژنرال مینگ تیان از۳۰۰ هزار سرباز به مدت۱۰ سال برای ساخت بنا استفاده كرد. در زمان امپراتوری «كو» علاوه بر تعداد سربازان از۱/۸ میلیون نفر به صورت نیروی كار اجباری در ساخت۴۵۰ كیلومتر از دیوار استفاده شد. میلیونها نفر در اثر شرایط سخت كاری، فقر، گرسنگی، بیماری و حوادث گوناگون جان خود را از دست دادند، همچنین برای ساخت این دیوار بسیاری از خانواده ها از دیدن عزیزان خود برای تمام عمر محروم شدند.
امروزه جهان تغییر كرده است و هیچ دیواری نمی تواند به عنوان عامل بازدارنده بكار گرفته شود. دیوار بزرگ چین نیز از آن جمله بوده و دیگر نقش اولیه خود را از دست داده است. این اژدهای غول پیكر كه در مدت زمانی بیش از۲۵۰۰ سال به طول هزاران كیلومتر ساخته شده یكی از پربیننده ترین آثار باستانی جهان است و تمدن بزرگ كشور چین در كنار نام آن همیشه وجود دارد.
دیوار چین که یکی از هفت اعجاز جهان شمرده می شود، در جهان به لحاظ زمان ساخت طولانی ترین و بزرگترین مهندسی تدافعی نظامی در قدیم است. این دیوار در نقشه جغرافیایی چین ۷۰۰۰ کیلومتر امتداد یافته است. این اثر سال ۱۹۸۷ در "فهرست میراث جهانی " ثبت شد. تاریخ ساخت دیوار چین به قرن ۹ قبل از میلاد باز می گردد. حکومت وقت چین برای جلوگیری از حملات ملیت های
 شمالی، برجهای آتش برای خبر رسانی و یا قلعه های مرزی برای حصول اطلاعات دشمن را در ارتباط با دیوار و بر روی آن ایجاد کرد. در دوره حکمرانی سلسله های بهار وپاییز و کشورهای جنگجو ،میان دوک ها جنگ بر پا شد و کشورها با استفاده از کوه های مرزی به ساخت دیوار پرداختند تا سال ۲۲۱ قبل از میلاد ،امپراتور چین شی خوان پس از به وحدت رساندن چین، دیوارهای دوک ها را به هم متصل کرد که به صورت دیوار بزرگ در مرزهای شمالی بر روی کوه ها
در آمد. او می خواست با این کار از حملات دشمن به مراتع شمالی جلوگیری کند. در این زمان طول دیوار چین به ۵۰۰۰ کیلومتر می رسید. در سلسله خان پس از سلسله چین طول دیوار به ۱۰ هزار کیلومتر رسید. در تاریخ دو هزار و اندی ساله چین، حکمرانان دوران مختلف به ساخت دیوار چین پرداختند. تا اینکه طول دیوار به ۵۰ هزار کیلومتر رسید. دیوار چین به عنوان پروژه تدافعی بر روی کوه ها ساخته می شد و از بیابان ها، مراتع و لجنزارها عبور می کرد. کارگران طبق عوارض زمینی، ساختار متفاوتی برای ایجاد دیوار در نظر گرفتند که درایت و عقل نیاکان چین را نشان می دهد. دیوار بر مسیر کوه های پر فراز و نشیب امتداد یافته است. در بیرون دیوار پرتگاه های بلند دیده می شود. در واقع کوه و دیوار به یکدیگر پیوند خورده اند. بنابراین دشمن به هیچ وجه قادر به نفوذ به این دیوار نبود. دیوار چین معمولا با آجرهای بزرگ و سنگ مستطیل ساخته شده و در وسط آن خاک و خرده سنگ ریخته شده و ارتفاع آن ۱۰ متر است در پهنای دیوار برای عبور چهار اسب کافی است و در یک ردیف عرض آن 5-4 متر است تا در زمان انتقال غلات و سلاحها مشکلی ایجاد نشود. طرف درونی دیوار، نرده سنگی و در وجود دارد که به آسانی حرکت می کند. در فاصله های معینی سکوی دیواری ویا برج آتش برای خبررسانی ساخته شده است. سکوی دیواری برای ذخیره سلاحها و غلات و استراحت سربازان و در جنگ مخفیگاه بوده است. هنگامی که دشمن دست به حمله می زد برج ها آتش روشن می کردند و سراسر کشور از حمله آگاه می شدند. اکنون مقاومت دیوار چین به عنوان یک مانع نظامی از بین رفته است. اما زیبایی معماری مخصوص آن دیدنی است. زیبایی دیوار چین پرابهت، و باعظمت است. از دور دیواری بلند و پر پیچ و خم بر روی کوه ها همانند اژدهایی در حال حرکت به چشم می خورد و صحنه ای شکوهمند ایجاد شده است. از نزدیک، دروازه های پر ابهت، دیوارها، سکوهای دیواری، برج های دیده بانی، برج های آتش هماهنگ با عوارض زمینی آکنده از دلربایی هنری است. دیوار چین دارای اهمیت تاریخی و فرهنگی و ارزش دیدنی است. چینی ها می گویند: " کسی که به دیوار چین صعود نکرده باشد، قهرمان نیست ".
گردشگران چینی و خارجی از پیمودن دیوار احساس افتخار می کنند. حتی سران بسیاری کشورهای خارجی نیز فرصت دیدار از این اثر بزرگ را از دست نمی دهند. برخی از بخش های دیوار چین بخوبی حفظ شده است از جمله دیوار "بادلینگ" در نزدیکی بیجنیگ دیوار " سی ما تای"، دیوار "موتیان یو"،
دروازه شان های گوان در انتهای شرقی دیوار چین است که نخستین دروازه چین نامیده می شود و دروازه "جایوگوان" در انتهای غرب در گان سو، این بخش ها همچنین از مکان های بسیار مشهور و دیدنی دیوار است و گردشگران زیادی در تمام سال از آنها بازدید می کنند. دیوار چین تجسم درایت و رنج و زحمت میلیونها چینی در دوره باستان چین است. سال ۱۹۸۷ میلادی دیوار چین به عنوان «سمبل ملیت چین» در فهرست میراث جهانی ثبت شد.
معماری و ساختمان دیوار:
نحوه ساخته شدن این دیوار بسیار جالب است. در ساختن این دیوار، از مصالح و نیروهای انسانی بیشماری از جمله سربازان، زندانیان و مردم بومی استفاده شده است. دیوار چین سمبل و نشانه بارزی از خرد، پشتکار و سر سختی مردم چین است.
اما يكی از نكات جالب توجه كه در ساخت اين ديوار وجود دارد، استفاده از آرد برنج در ساختار آجرهای آن است. به اين شكل كه معماران و طراحان ديوار چين برای آنکه به آجرهای ديوار استحكام بيشتری ببخشند، به تركيبات سازنده آن، آرد برنج نيز افزودند تا دوام و قدرت ديوار را افزايش دهند.
در قسمت های مختلف دیوار تفاوت نژادها و قوم های مختلف به نحو بسیار چشمگیر و باور نکردنی، قابل مشاهده است. قسمت اعظم این دیوار که امروزه شاهد آن هستیم، در زمان امپراتوری "مینگ" ساخته شد.
نگهداری و محافظت از دیوار:
آکادمی دیوار بزرگ چین، برای محافظت از این اثر باستانی تاسیس شده است. پس از بررسی و تحقیقی که بر روی این دیوار در استان های مختلف انجام شد، در تاریخ 12 دسامبر 2002 میلادی، مسئولین این آکادمی اعلام کردند که بلایای طبیعی از یکسو و تخریب و ویرانی به دست افراد از سویی دیگر باعث شده است که تنها 30 درصد از این دیوار از شرایط خوب و قابل قبولی برخوردار باشد. این تحقیق به مدت 45 روز، بر روی 101 قسمت مختلف دیوار انجام شد.
سابقه فرهنگی دیوار:
این دیوار نمادی قابل توجه از فرهنگ مردم چین به شمار می رود. در این دیوار ترکیبی از سمبل های مردمی و استوره های چین به چشم می خورد. اما زیباترین و درعین حال غم انگیز ترین افسانه ای که دراینباره نقل شده است، درباره فروریختن قسمتی از دیوار به خاطر "منگ چیانگنو" است. وی پس از کشته شدن شوهرش در حین ساخت این دیوار، در غم او بسیار گریست و پس از آن سرگذشت تلخ و غم انگیزی پیدا کرد. این داستان در کتاب ها و ترانه های عامیانه و اپراهای قدیمی نقل شده است و در میان مردم چین، بسیار مشهور است.
مسافرت در طول دیوار:
اگر تمایل دارید که از این دیوار بازدید نمایید، بهترین منطقه برای شروع، "سیماتای" است که در 110 کیلومتری شمال شرقی بیجینگ (پکن) قرار گرفته است. زیرا این منطقه از دیوار، هنوز هم فرم اصلی و واقعی خود راحفظ کرده، و به علت کمبود وسایل نقلیه عمومی در این ناحیه، از طرف گردشگرهای دیگرهنوز مورد توجه قرار نگرفته است.
آيا ديوار بزرگ چين از فضا ديده مي شود؟
ماه اكتبر گذشته يانگ لي وي، اولين فضانورد چيني 21 ساعت را در فضا گذراند. اين يك دستاورد افتخارآميز براي ملت چين بود. اما يك مورد نا اميد كننده نيز در آن وجود داشت: لي وي به اطلاع مردم خود رساند كه او بزرگترين نماد ملي كشور، يعني ديوار بزرگ چين را از مدار زمين نديده است.
«زمين از فضا بسيار زيبا بنظر مي رسيد، اما من ديوار بزرگمان را نديدم»، اين جملاتي بود كه لي وي پس از بازگشت خود از مدار زمين به روزنامه نگاران گفت.
  چين بمدت چند دهه از اين ايده مفتخر بود كه ديوار بزرگ، تنها شيء ساخته دست انسان است كه براي فضانوردان از فضا قابل مشاهده مي باشد. پس از
 يافته هاي نا اميد كننده يانگ لي وي، پيشنهاد شده بود كه ديوار در شب چراغاني شود، بطوريكه بتواند در آينده از فضا ديده شود. برخي نيز درخواست كرده بودند كه كتابهاي درسي مدارس بازبيني شده و يافته هاي لي وي در آنها اعمال گردد.
ليكن چنين پيشنهاداتي چندان ضروري نيستند، زيرا بر طبق گفته هاي فضانورد آمريكايي يوجين سرنان كه در طي بازديدي از سنگاپور براي خبرنگاران سخن
 مي گفت، در مدار زمين در ارتفاع 160 تا 320 كيلومتري ديوار بزرگ چين با چشم غير مسلح قابل مشاهده است.
در هنگام مسافرت لي وي در مدار زمين، شرايط جوي و يا نوري براي او مناسب نبود. اگر نور خورشيد با زاويه كم به ديوار بتابد، سايه ديوار چين قابل مشاهده خواهد بود.
اما آنچه براي چشم انسان قابل مشاهده نيست، براي ماهواره ها كاملاً ديدني است. دوربين با قدرت تفكيك بالاي ماهواره پروبا اين تصوير را از ارتفاع 600 كيلومتري زمين، از ديوار چين تهيه كرده است. دوربين اين ماهواره سياه و سفيد بوده و مجهز به يك تلسكوپ كوچك است. بنابراين قدرت تفكيك بسيار بالاتري از چشم انساني فراهم مي سازد.
منبع: راسخون

معماری چیست؟
گردآوری: مجید مکاری
از بارزترین نشانه های تفاوت انسان و حیوان، عشق به نوجویی، تكامل و توسعه قدرت خویش بوده است. حیوان از غریزه اش مدد گرفت، لانه و سرپناه ساخت و طی هزاران سال به آن قانع بود و در آن تغییری نداد، اما انسان همواره در اندیشه قدرت و توانائی خویش بوده است. او ابتدا دریافت كه پوست بدنش قادر به حفظ او در برابر سرما و گرما نیست، پوست دومی چون لباس را كشف كرد تا ضعف پوست بدن را جبران كند. باز هم به آن قانع نشد و پوسته سومی ساخت تا او را از گزند سرما و گرما، آفتاب، درندگان و مزاحمان بیگانه در امان دارد. این پوسته سوم را خانه نامید.
دست او دارای قدرت كافی برای شكستن درختان، كندن خاك و كشتن حیوانات نبود و با خلق ابزار مناسب آن را توانا ساخت. همانگونه در طول هزاران سال، او را می بینیم كه بی وقفه در تلاش وسعت بخشیدن به قدرت و قلمرو خویش، اعماق زمین را شكافته، به ژرفای دریا فرو رفته و در بیكران آسمان در جستجوی منابع و پایگاه جدید است. ارتباط با دیگران، یكی از ابزارهای توسعه قدرت، برای رفع نیاز روحی او بوده كه به اشكال گوناگون جلوه گر شده و در این میان، ابتدایی ترین آن، ارتباط تصویری بوده است كه آثار آن بر سنگواره ها، یادآور نحوه ارتباط او در دوره غار نشینی است.
ارتباط تصویری امروزه ار جایگاه ارزشمندی برخوردار است و نقشه كشی یكی از مهمترین گونه های آن است كه در تمامی رشته های فنی مورد استفاده قرار می گیرد.
همانگونه كه می دانید ساختن یك مجموعه ساختمانی با اتكا به دهها هزار كلمه در توصیف آن، بدون اینكه تصویری از آن رسم كنیم ممكن نیست. به عبارت دیگر اگر قرار باشد ده نفر سازنده، همگی با اتكا به توصیفات موجود از طرف نویسنده، ساختمانی بسازند، نهایتاً ده ساختمان متفاوت حاصل خواهد شد، هر چند كه توصیفات مذكور دقیق و جزء به جزء باشد. اگر چه كلمات، نقش مهمی را در انتقال ایده ای طرح بازی می كند، اما نقشه، اصلی ترین وسیله برای ارتباط در كار معماری و ساختمان است بنابراین تصاویر در بسیاری از مواقع گویاتر از كلمات، منتقل كننده ایده های فنی است. به همین سبب در رشته های فنی برای انتقال ایده ها از نوعی تصاویر ساده شده خاص به نام نقشه استفاده می كنند كه نوعی زبان ترسیمی است.
این زبان همانند زبان مادری دارای قواعد و دستورات خاص خود است.  این قواعد به طور قراردادی وضع شده است و در اغلب كشورها به صورت استاندارد در آمده است.در رشته معماری نیز از نقشه هایی استفاده می شود كه به آن نقشه های معماری-ساختمانی می گویند.
نقشه كشی، تركیبی است از ترسیمات تك تصویری سه بعدی و ترسیمات چند تصویری دو بعدی.
  نقشه های ساختمانی در مقیاسها و اندازه های
 متفاوت ترسیم می شوند كه بتوانند تمامی اطلاعات مورد نیاز برای ساخت آن اعم از اندازه، شكل و حتی نوع مصالح را به بیننده منتقل كنند.
معماری ایرانی را باید بطور صحیح از اعماق تاریخ این سرزمین کهن مورد بررسی قرار داد. در رابطه با معماری ایران، باید به خوانندگان یادآوری شود، تغییراتی که در رابطه با هنر پیشینیان ایران در معماری داده شده و نحوه ساختمان سازی آن دوران، در سخنی کوتاه می توان به: حکاکی بر روی سنگ، گچکاری، نقاشی، آجرکاری، آئینه کاری، کاشی کاری، موزائیک کاری و دیگر کارهای تزئینی اشاره کرد. البته ما باید استثناهایی هم برای ساختمان های چند شکلی که برای مواردی خاص استفاده می شد، قائل شویم. این گوناگونی برآمده از نیازهای خاص مردم در زمانهای متفاوت بوده است. هنرمندان ایرانی به دنیا ثابت کرده اند که توانایی های بالایی دارند و شامل احترام بسیار، بخاطر اثرهای تاریخی منحصر بفرد فراوانی که از خود بجای گذاشته، هستند. بنظر مشکل می رسد که بتوان معماری ایرانی را از زمانهای بسیار دور تا بحال طبقه بندی کرد، اما ترتیبات زیر می تواند چشم انداز وسیعی از این کارها در اختیار شما قرار دهد: کلبه های ماقبل تاریخ، شهرها و قصبه های اولیه، استحکامات و دژهای نظامی، معابد و آتشکده ها، مقبره ها و آرامگاه های بزرگ، مکانهای عظیم تاریخی، سدها و پلها، بازارها، حمام ها، جاده ها، مساجد عظیم، برجها و مناره ها، ساختمانهای مذهبی و محلهایی از دوران اسلامی، و همچنین بناها و یاد بودهای گسترده در کشور ایران. از دیگر چیزهای مهمی که برروی معماری ایرانی تاثیر گذار بوده است، شرایط مهم آب و هوائی در فلات ایران بوده است. بطور مثال سبک معماری در شمال کشور و کوهپایه های ایران با سبک معماری در جنوب و کویر ایران تفاوت دارد. اکنون به علت مواجه شدن با اطلاعات تمام نشدنی و حیرت آوری که امکان آن در هیچ کشور دیگری نیست، نگاهی داریم گذرا به معماری ایرانی. صحبت کردن در مورد معماری باستانی، بدون اینکه نمونه هایی از آن وجود داشته باشد تقریباً غیر ممکن است. یکی از قدیمی ترین بناهای کشف شده در فلات ایران مربوط می شود به بنای رنگ شده " زاغ تپه " در قزوین. تاریخ گذشته که مربوط می شود به قرن هفتم و اوایل قرن ششم قبل از میلاد، باید بسیار مورد رسیدگی قرار گیرد که در آن زمان قبل از تاریخ، چگونه و با چه وسایلی این بنا را آراسته کرده اند. از این بنا برای جمع شدن و اجتماعات استفاده می شده است. در این بنا از شومینه برای گرم کردن ساختمان در فصلهای سرد سال استفاده می شده است. همچنین محلی برای درست کردن کباب داشته است. همچنین این ساختمان دو محل برای نگهداری ابزارها و وسایل داشته، بعلاوه اتاقی کوچک که از آن به عنوان نشیمن استفاده
می کردند. دیوارها بوسیله نقاشی از بز کوهی تزئین شده است. به احتمال خیلی زیاد از این مکان برای انجام مراسم مذهبی خود استفاده می کردند. تپه سیالک در نزدیکی کاشان نیز یکی دیگر از این مکانهای تاریخی است، که به قرن ششم و پنجم قبل از میلاد بر می گردد. اولین بار که مردم به منطقه سیالک رفتند، نمی دانستند که چگونه باید خانه ساخت، و زیر کلبه هایی که با برگ درختان تهیه شده بود زندگی می کردند، اما بزودی آنها فرا گرفتند که چگونه با گل، خشت خام درست کرده و مورد مصرف در خانه سازی قرار دهند. در قرن چهارم قبل از میلاد مسیح مردم سیالک بصورتی جامع شروع کردند به بنا نهادن بناهای جدید، که بخوبی مشخص است. این بناها بصورتی یکجا و توده، و تماماً تهیه شده از آجر خام بود. این آجرهای اولیه که بصورتی بیضی شکل تهیه می شد، در آفتاب گذاشته شده و خشک می شدند و بعد از آن مورد استفاده قرار می گرفتند. معماری این دوره تمام بناها را با رنگ قرمز تزیین کرده و تمام درهای این بناها کوتاه و باریک بوده و قد درها بیشتر از 90 - 80 سانتی متر نبود. تپه حسن در نزدیکی دامغان، تپه ایلبلیس در 72 کیلومتری کرمان، و تپه حسنلو در آذربایجان غربی از بناهایی هستند که بوسیله حفاری های باستان شناسی از زیر خاک بیرون آورده شده اند. در حفاری های تپه حسنلو، سه بنای عظیم کشف شد که تمام آنها با نقشه ای یکسان درست شده بودند. این بناها به 1000 - 800 سال قبل از میلاد مسیح برمی گردند. تمام آنها دارای دروازه ورودی، حیاط سنگفرش شده، اتاقها و انبار بوده اند. در معماری تپه حسنلو، ساختمانها به نظر از چوب بنا شده اند؛ مربع و بصورت برج با پایه های چوبی که بدون برش بصورتی عمودی از آنها بعنوان پایه و ستون استفاده شده بود. یکی از اتاقها بصورتی سنگفرش شده با خشت خام کشف شد. نکته جالب توجه اینکه اتاقی دیگر را که بعنوان آشپزخانه از آن استفاده
می شده دارای جاهای مخصوص با شومینه دور آنها بود. یکی از معماریهای مهم ایران مربوط است به قرن 13 قبل از میلاد یعنی معبد چغازنبیل (1250 قبل از میلاد) که در کنار رودخانه کرخه در استان خوزستان در جنوب ایران قرار گرفته است. این معبد بوسیله "هونتاش هوبان" پادشاه ایلام بر روی خرابه های شهر باستانی "دور - آنتش"
 ساخته شده بود. این معبد نشانگر اوج و شکوه معماری در آن دوره است. این بنا بصورت چهارگوش و به صورت یک ساختمان پنج طبقه است، که هر طبقه از طبقه قبلی کوچکتر است و نمائی بصورت مخروطی را نشان می دهد. معبد اصلی در آخرین طبقه ساخته شده بود. موادی که در ساختمان این معبد بکار رفته، بیشتر از آجرهای پخته لعاب دار همراه با ساروج بسیار قوی بوده است. گنبد غربی معبد چغازنبیل که بصورتی ماهرانه ساخته شده بود هنوز هم پس از گذشت سه هزار سال از تاریخ آن بصورتی عجیب و
حیرت آور در وضعیتی خوب بسر می برد. ساختن طاقهای هلالی شکل برروی راهروها و پلکان های داخل معبد نشانگر موفقیت فوق العاده و شگفت آور معماری در ایران باستان است. چیزی که باعث تعجب و شوک بسیار در معماری چغازنبیل است، ابتکار هنرمندان آن دوره در اختراع و ساختن یک ساختار جدید که آب آشامیدنی ساختمان را تهیه می کرده است. آب تصفیه شده بوسیله عبادتگران و پرستشگران و ساکنین آن منطقه مورد استفاده قرار می گرفت.

منبع: راسخون

پل دروازه طلایی - سانفرانسیسکو
پل گلدن گيت كه با هزينه 35 ميليون دلار ظرف مدت 4 سال در سانفرانسيسكو ساخته شد، شمال اين شهر را به جنوب آن متصل مي كند. اين پل در 28 مي سال 1937 به روي وسايل نقليه باز شد. اين پل متحرك 4200 فوت طول دارد و سال هاست كه مستحكم پابرجا مانده است. ارتفاع اين پل از سطح آب 220 فوت و وزن آن 887000 تن است. دو برجي كه در طول اين پل ساخته شده اند 746 فوت ارتفاع دارند.در سال 1997، حدود 41381000 وسيله نقليه از روي اين پل عبور كردند. 30 نفر در هنگام ساخت اين پل از روي آن سقوط كردند و به دليل وزش بادهاي شديد، كارگران در هنگام ساخت آن با مشكلات بسياري مواجه شدند.
ساكنين شهر سانفرانسيسكو اين پل را نماد شهر خود به حساب مي آورند. داستان ها و مسائل عجيب و جالبي در مورد اين پل وجود دارد. اين پل به رغم نام خود (گلدن گيت به معني دروازه طلايي) به رنگ طلايي نيست، ولي برخي معتقدند كه اين پل هر سال رنگ مي شود، در حالي كه اين امر حقيقت ندارد و تاكنون فقط دو بار رنگ شده است: يك بار در سال 1937 و بار ديگر در فاصله سال هاي 1995 -1965.
   گفته مي شود كه پل گلدن گيت بزرگ ترين پل دنياست. البته اين امر در فاصله سال هاي 1937 تا 1964 صحت داشت ولي با ساخت پل ورازانو نروزبين بروكلين و جزيره استيتن در نيويورك، گلدن گيت ديگر در زمره طولاني ترين پل معلق دنيا به شمار نمي آمد. البته در حال حاضر با ساخت پل هايي در منطقه آسيا و اسكانديناوي (بخشي از شمال اروپا كه شامل دانمارك، نروژ، سوئد و فنلاند مي شود)، تعيين بزرگ ترين و طولاني ترين پل در دنيا مشكل مي شود. پل گلدن گيت براي ميليون ها نفر ساكنين از شهر بزرگ سانفرانسيسكو نقش كليدي را در برقراري ارتباط و اتصال نقاط مختلف دارد و در واقع به استثناي پل بروكلين هيچ پلي در آمريكا به اندازه اين پل از اهميت و محبوبيت برخوردار نيست.
    در ماه آگوست سال 2002 طرحی با هزينه اي معادل 16 ميليارد دلار به مقاوم سازي اين پل در برابر زلزله اختصاص يافت.
    پل گلدن گيت، ابتكار مهندس مشهور جوزف استراس بود كه پيش از اين طراحي 400 پل متحرك را برعهده داشت. ايرونيگ مارو، مهندس معمار و مهندس چارلز آلتون اليس و لئون مويسيف از طراحان پل در اجراي اين طرح بزرگ مشاركت داشتند. ساخت اين پل از 5 ژانويه سال 1933 شروع شد و در آوريل 1937 به پايان رسيد و در 27 مي همان سال براي تردد عابران پياده آزاد شد. اين پل تنها راه خروجي سانفرانسيسكو به سمت شمال است و از 6 مسير مخصوص تردد وسايل نقليه و دو مسير محل عبور عابران پياده در هر دو طرف تشكيل شده است در اول سپتامبر سال 2002 عوارض تردد از روي اين پل براي وسايل نقليه موتوري از 3 دلار به 5 دلار افزايش يافت. دوچرخه، موتور و عابر پياده از پرداخت عوارض معاف هستند. محدوديت سرعت حركت روي پل گلدن گيت در اول اكتبر سال 1983 از 90 كيلومتر در ساعت به 70 كيلومتر در ساعت كاهش يافت. رنگ اين پل نارنجي متمايل به قرمز است كه اين رنگ براي هماهنگي اين پل با محيط اطراف خود و جلوه بيشتر آن در مه و غبار (كه از شرايط آب و هوايي ويژه آن منطقه است) انتخاب شده است. اين پل از نظر زيبايي شناسي و معماري در نوع خود منحصر به فرد است. در ماه جون سال 2001 انجمن مهندسان عمران آمريكا چند بنا را با نام «بناهاي هزاره» معرفي كردند. اين بناها عبارت بودند از كانال پاناما، ساختمان ايمپايراستيت و پل گلدن گيت.