توسعه ديوانه وار شهرها
عباس ثابتي راد
در حالي كه شما اين متن را مي خوانيد، به جمعيت لس آنجلس 9 نفر افزوده شده است و 31 نفر به جمع شهروندان شانگهاي پيوسته اند و 55 نفر نيز در تهران ساكن شده اند و 2 نفر از لندن كوچ كرده اند.
در اين ميان چه بر سر شهرها خواهد آمد؟ آينده اين سرزمين ها در حالي كه جهان به سمت گرماي جهاني پيش مي رود، چه خواهد شد؟
براي نخستين بار نيمي از جمعيت جهان در سال 2008 شهر نشين شده اند. بنا به برآوردهاي سازمان ملل متحد، تا سال 2050 اين رقم به 70 درصد خواهد رسيد. اين در حالي است كه يك قرن پيش تنها 10 درصد جمعيت جهان شهر نشين بوده اند. تعداد شهرونداني كه در حال حاضر در حدود 3 ميليارد و 300 ميليون نفر است، در سال 2050 به 6 ميليارد نفر افزايش خواهد يافت. تصور مي شود كه در آن سال جمعيت جهان به 9 ميليارد و 200 ميليون نفر برسد.
همه اين آمار خبر از يك اتفاق هولناك دارد. جهان با شتاب حيرت آوري به سمت آينده خيز برداشته است و در اين راه مردمان زندگي در شهرها را به روستاها ترجيح مي دهند و به اين سرزمين هاي دوزخي روي خواهند آورد.
توجه به اين آمار شايد اين پيش بيني را بيشتر به واقعيت بدل كند كه تا نيمه قرن حاضر 27 ابر شهر با جمعيتي بالغ بر 10 ميليون نفر تشكيل خواهد شد. ابر شهرهايي كه به تدريج چهره شهري خود را از دست مي دهند و ظاهري عجيب و هولناك مي يابند. شهرها به سرعت غيرقابل مهار در حال رشدند و هيچ چيز گسترش قارچ گونه آنان را متوقف نخواهد كرد. چه ما بخواهيم يا نخواهيم! شهرها ديوانه وار رشد مي كنند و هر روز بر ميزان توليد گازهاي گلخانه اي افزوده مي شود و جمعيت هاي مولد به جمعيت هاي مصرف كننده بدل مي شوند، ما تنها نظاره گريم.
حالا در پايان اين متن شما مي دانيد كه 93 نفر به جمعيت فقط 4 شهر جهان افزوده شده است.
شانگهاي هشتمين شهر جهان به لحاظ رشد بالاي جمعيت تا سال 2050 نيز در خطر است. اين شهر با جمعيتي در حدود 10 ميليون نفر مهمترين بندر چين بوده كه مساحتي در حدود 750 كيلومتر مربع دارد. تراكم جمعيتي شانگهاي با 13 هزار و 400 نفر اين شهر را در رده 10 شهر متراكم جهان نشانده است. هرچند در حال حاضر سياست هاي دولتي از افزايش آن جلوگيري كرده، اما پيش بيني مي شود تا سال 2020 اين شهر به جمعيت 13 ميليون نفري برسد.
توکیو
بزرگترين شهر جهان در حال حاضر به مانند بسياري از شهرهاي جهان روبه رشد است. جمعيت فعلي اين شهر 35 ميليون نفر برآورد شده است كه در مساحتي حدود 7 هزار كيلومتر مربع زندگي مي كنند و تراكم جمعيت آن در هر كيلومتر مربع 2 هزار و 50 نفر است. توكيو تا سال 2020 با رشد نيم درصد به جمعيت 37 ميليون و 250 هزار نفري خواهد رسيد و همچنان طلايه دار پرجمعيت ترين شهرهاي جهان خواهد بود.
بيهايي
چين هم اكنون با داشتن 7 شهر بالاي 5 ميليون نفر در صدر كشور هاي جهان قرار دارد. پس از آن هند با 6 شهر بالاي 5 ميليون نفر در رده دوم جهان ايستاده است. اما نكته جالب اين است كه در مقايسه با شهرهاي هند، رشد جمعيت شهري چين بسيار حيرت آور است. شهر بيهايي كه هم اكنون جمعيت 5/1 ميليون نفري دارد با رشد شگفت آور 5/10 درصدي تا سال 2020 به عنوان شهري كه سريع ترين
رشد جمعيت شهري را به خود اختصاص داده به جمع شهرهاي بيش از 5 ميليون نفر خواهد رسيد.
سيدني
يكي از با كيفيت ترين شهرهاي جهان در ميان پرجمعيت ترين ها، جايگاه چنداني ندارد. اين شهر با جمعيت 5/3 ميليون نفر رشدي كمتر از 2 درصد دارد. براساس پيش بيني ، سيدني در سال 2020 با جمعيت 5 ميليون و 180 هزار نفر در رده 67 قرار خواهد گرفت و 4 پله از جايگاه فعلي خود سقوط خواهد كرد
تهران
جمعيت شهر تهران بدون حومه براساس آخرين سرشماري 7 ميليون و 500 هزار نفر برآورد شده است. اين جمعيت در مساحتي حدود 700 كيلومتر مربع زندگي مي كنند و تراكم جمعيت شهري در هر كيلومتر مربع 10 هزار و 700 نفر است كه در رده شانزدهم جهان ايستاده است. تهران در سال 2020 جمعيتي در حدود 14 ميليون نفر را در خود جاي خواهد داد. معاون وزير مسكن كشور نيز با اعلام اينكه در سال 1400 جمعيت كشور به 95 ميليون نفر خواهد رسيد، رشد جمعيت تهران را غيرقابل اجتناب دانسته است.
كراچي
شهري كه هم اكنون با جمعيت 10 ميليون نفر در رده 19 جهان ايستاده است يكباره با 9 پله صعود در سال 2020 خود را به رده دهم جهان مي رساند و جمعيتي بالغ بر 19 ميليون خواهد داشت. اين شهر مساحتي در حدود 518 كيلومتر دارد و تراكم جمعيت آن در هر كيلومتر مربع بيش از 19 هزار نفر است. در واقع كراچي به دليل ازدحام جمعيت و زندگي زاغه نشيني ساكنانش يكي از بي كيفيت ترين شهرهاي جهان است.
ممبئي(بمبئي)
براساس پيش بيني ها تا سال 2020 بمبئي جاي نيويورك را خواهد گرفت و دومين شهر بزرگ جهان خواهد شد؛ و فاصله اين شهر به لحاظ توسعه يافتگي با نيويورك بسيار چشمگير است. در حال حاضر جمعيت اين شهر در حدود 14 ميليون و 350 هزار نفر است و پيش بيني مي شود با رشد 5/2 درصد به جمعيت 26 ميليون نفر در 12 سال آينده برسد. اين شهر در حال حاضر متراكم ترين شهر جهان است. در هر كيلومتر از اين شهر 29 هزار و 700 نفر زندگي مي كنند.
استانبول
شهر 9 ميليون نفري تركيه با رشدي 7/1 درصدي در سال 2020 به جمعيت 12 ميليون و 760 هزار نفر خواهد رسيد. اگرچه اين شهر در حال حاضر در رده 21 شهرهاي پرجمعيت جهان ايستاده است، اما روند رشد جمعيتي آن را تا پله 17 بالا خواهد برد. مساحت استانبول هزار و170 كيلومتر مربع است و تراكم جمعيت در هر كيلومتر مربع 7 هزار و 700 نفر است.
پاريس
9 ميليون و 650 هزار نفر جمعيت اين شهر است و در حال حاضر در مساحتي حدود 2 هزار و 730 كيلومتر مربع زندگي مي كنند. عجيب است كه اين شهر نيز به مانند لندن رشد چنداني نداشته و در سال 2020 جمعيتي در حدود 10 ميليون و 100 هزار نفر را در خود جاي مي دهد. رشد شهرها در آسيا و حتي آفريقا باعث نخواهد شد تا اين شهر برنامه هاي مهار جمعيت خود را متوقف كند.
قاهره
شهري با مساحت هزار و 295 كيلومتر مربع جمعيتي معادل 12 ميليون و 200 هزار نفر را در خود جاي داده است. اين شهر در سال 2020 با رشد 5/1 درصدي به جمعيت 14 ميليون و 50 هزار نفر خواهد رسيد. هرچند قاهره به مانند بسياري از شهرهاي كشورهاي در حال توسعه نتوانسته است از نمونه هاي شهر نشيني مرسوم جهان تبعيت كند و معضل بيكاري و رشد كند اقتصاد و تورم در آن وجود دارد، اما همچنان به رشد خود ادامه مي دهد.
ژوهانسبورگ
6 ميليون نفر در حال حاضر در مساحت 2 هزار و 396 كيلومتر مربع در اين شهر زندگي مي كنند. رشد 5/2 درصدي جمعيت شهري، ژوهانسبورگ را تا سال 2020 به جمعيت 9 ميليون نفر خواهد رساند. براساس پيش بيني ها ژوهانسبورگ
مي تواند با اين جمعيت در زمره 30 شهر پر جمعيت جهان قرار گيرد.
مكزيكو
پنجمين شهر پرجمعيت جهان تا سال 2020 همچنان رتبه خود را حفظ خواهد كرد با اين تفاوت كه در حال حاضر با جمعيت 17 ميليون و 400 هزار نفر در اين رتبه قرار گرفته و تقريباً يك دهه بعد جمعيتي 22 ميليون نفري را در خود جاي خواهد داد. مساحت اين شهر 2 هزار و 80 هكتار است و روند رشد جمعيت آن كمتر از يك درصد برآورد شده است.
سائوپائولو
سومين شهر پرجمعيت جهان در سال 2020، 21 ميليون و 600 هزار نفر را در خود خواهد پذيرفت. با وجود آنكه در حال حاضر جمعيت اين شهر 17 ميليون و 500 هزار نفر است، اما رشد جمعيت كمتر از 5/1 درصدي حاصلي جز 3 پله سقوط براي آن نخواهد داشت؛ سقوطي كه شايد بتواند باعث ثبات بيشتر معضلات اقتصادي، اجتماعي شود.
لندن
بيست و پنجمين شهر پرجمعيت جهان با 8 ميليون و 300 هزار نفر، جزء معدود شهرهايي است كه تا سال 2020 رشد منفي جمعيت را تجربه خواهد كرد. شاخص منفي 2/0 درصدي اين شهر را در آينده به جمعيتي در حدود 7 ميليون و 600 هزار نفر خواهد رساند. مساحت اين شهر هزار و 630 كيلومتر مربع و تراكم جمعيتي در هر كيلومتر مربع 5 هزار و 100 نفر است.
نيويورك
اين شهر همواره سايه به سايه توكيو را تعقيب كرده است. جايگاه دومين شهر پرجمعيت جهان با جمعيت 18 ميليوني و همچنين وسيع ترين شهر جهان با مساحت 8 هزار و 700 كيلومتر مربعي و توسعه قابل توجه اش، از آن به عنوان نمونه شهرنشيني ساخته است، اما اين شهر در سال 2020 به مانند تمامي شهرهاي توسعه يافته با رشد كمتر از يك درصد روبه روست و جمعيت آن نيز به كمتر از 20 ميليون نفر خواهد رسيد. هرچند رشد اندك جمعيت، جايگاه اين شهر را به نهمين شهر پرجمعيت خواهد كشاند، اما زندگي 2 هزار نفر در هر كيلومتر مربع از اين شهر موجب افزايش كيفيت در ارائه خدمات مختلف شهري به آنان خواهد شد.
لس آنجلس
دومين كلانشهر آمريكاست. هر ساعت 9 نفر به جمعيت شهري آن افزوده مي شود
كه اين ميزان 5 برابر رشد جمعيت شهر لندن و دقيقاً نصف قاهره است. در حال حاضر جمعيت كنوني اين شهر براساس آخرين سرشماري 11 ميليون و 800 هزار نفر است كه در مساحتي حدود 4 هزار و 350 كيلومتر مربع زندگي مي كنند و تعداد افراد در هر كيلومتر مربع 2 هزار و 750 نفر است. در حال حاضر لس آنجلس به لحاظ جمعيت جزء 14 شهر بزرگ دنياست. اين شهر بين سال هاي 2000 تا 2006 با رشد 2/4 درصدي به عنوان يكي از شهرهاي با جمعيت زياد مطرح بوده است. پيش بيني مي شود لس آنجلس در سال 2020 جمعيتي در حدود 13 ميليون و 300 هزار نفر را در خود جاي دهد.