به چه رفتارهايي کودک آزاري مي گوييم؟

کودکان به علت ويژگي هايي که از نظر سني دارند بسيار آسيب پذير هستند و نياز به حمايت و مراقبت ما دارند. امّا گاهي بزرگسالان به دلايل مختلف به جاي حمايت و مواظبت از کودکان آنان را مورد آزار قرار مي دهند.

کودک آزاري شامل رفتارهايي است که توسط افراد ديگر خصوصاً بزرگسالان نسبت به کودکان انجام مي گيرد و به نوعي به سلامت جسمي و رواني کودکان آسيب مي رساند. رفتارهايي که بصورت تصادفي انجام مي شوند کودک آزاري به حساب نمي آيند مانند اينکه کودکي به علت تصادف با خودرو دچار نقص جسمي شود.

کودکان بصورت هاي مختلف مورد آزار قرار مي گيرند:

1. کودک آزاري جسمي: يعني رفتارهايي که به جسم کودک صدمه مي زند مانند کتک زدن، سوزاندن، مجروح کردن، شکستن و … 2. کودک آزاري رواني: شامل رفتارهايي است که به سلامت رواني کودک آسيب مي رساند مانند توهين کردن، ترساندن، تحقير کردن، تبعيض و …

3. بي توجهي و غفلت: يعني توجّه نکردن به نيازهاي اساسي کودکان مانند تغذيه، بهداشت، پوشاک، آموزش و … در حدي که به سلامت جسمي و رواني آنان آسيب برسد.

4. سوء استفاده: يعني استفاده از کودکان در ارتباط با مواد مخدر، وا داشتن آنها به کارهاي دشوار، سوء استفاده جنسي به صورت هاي مختلف و …

1. ناآگاهي والدين: گاهي والدين يا افراد ديگر که به کودکان آزار مي رسانند، نمي دانند که رفتار آنها کودک آزاري است، مانند کساني که کودکان را تنبيه بدني مي کنند، مورد تحقير و توهين قرار مي دهند، به نيازهاي اساسي آنها توجهي ندارند و اين رفتارها را عادي و معمولي مي دانند.

2. مشکلات اقتصادي: فقر سبب مي شود که کودکان از دسترسي به نيازهاي اساسي خود مانند آموزش، بهداشت، تغذيه و … محروم شوند و يا والدين به علّت فشارهاي مالي با رفتارهايي مانند پرخاشگري، خشونت، بي توجهي و .. کودکان را مورد آزار قرار دهند. 3. اعتياد: اعتياد به علت خصوصياتي که در افراد ايجاد مي کند مانند پرخاشگري، بي مسئوليتي، کاهش عواطف و... سبب مي شود که کودکان مورد آزار به ويژه از نوع سوء استفاده قرار گيرند.

4. بيماريهاي رواني: در صورتيکه والدين به بيماريهاي رواني مبتلا باشند، با رفتارهايي مانند تندخويي، خشونت، ناسازگاري، بي توجهي و … که ناشي از بيماري رواني آنهاست، سبب آزار کودکان مي شوند. 5. مشکلات خانوادگي: مشاجرات شديد و طولاني والدين، جمعيّت زياد خانواده، شيوه هاي تربيتي نامناسب، در برخي موارد وجود ناپدري و نامادري و... سبب مي شود که کودکان مورد آزار قرار گيرند تا حدي که مشکلات خانوادگي يکي از دلايل کودک آزاري به شمار مي رود.

6. مشکلات کودکان: کودکاني که مشکلات نسبتا پايدار و شديد دارند بيشتر از ساير کودکان مورد آزار قرار مي گيرند مانند کودکاني که دچار بيماريهاي جسمي مزمن و طولاني مدت يا مشکلات رفتاري از قبيل پرخاشگري، بيقراري، بيش فعالي، اضطراب، شب ادراري و … هستند به علّت مشکلاتي که براي بزرگسالان ايجاد مي کنند و نيز به سبب ناآگاهي والدين از اين مشکلات اغلب مورد آزار جسمي و رواني قرار مي گيرند.

7. مشکلات مدرسه: مشکلاتي که در مدرسه براي دانش آموزان ايجاد مي شود مانند انتظار بيش از حد، نديدن تفاوت ها، ايجاد اضطراب، ترس و رقابت هاي شديد، تبعيض، تنبيه بدني، تحقير و توهين و... سبب آزارهاي جسمي و رواني کودکان مي شوند. چگونه مي توانيم کودک آزاري را کاهش دهيم؟

1. کودکان را بيشتر و بهتر بشناسيم: شناخت کودکان و نيازهاي آنان سبب مي شود که رفتار بهتري با آنها داشته باشيم. براي اين کار مي توانيم از روش هاي مختلف مانند خواندن کتاب هاي مناسب، شرکت در کلاس هاي آموزشي، مشورت کردن با افراد آگاه و … استفاده کينم.

2. علت کودک آزاري را بشناسيم: کودک آزاري مانند هر رفتار ديگري علتي دارد. سعي کنيم علت آنرا پيدا کنيم و با برطرف کردن آن، کودک آزاري را کاهش دهيم. ممکن است برخي از مشکلات را نتوانيم از بين ببريم، در آن صورت پذيرفتن آن بهتر از آزار دادن کودکان است.

3. از ديگران کمک بگيريم: کمک گرفتن و مشورت کردن نشانه هوشياري و آگاهي است، نه ناتواني. براي کاهش مشکلات خود مي توانيم از مراکز مشاوره حضوري، تلفني، سازمان هاي غير دولتي، افراد آگاه و … کمک بگيريم.

4. آرامش خود را حفظ کنيم: زندگي هميشه با مشکلات همراه است، سعي کنيم خشم خود را کنترل کنيم و براي مشکلات چاره جويي نماييم. بسياري از کودک آزاري ها در شرايطي انجام مي گيرد که والدين قادر به کنترل خشم خود نيستند. کنترل خشم آموختني است و مي توانيم با تمرين بر خشم خود غلبه کنيم.

کودکي دوران رشد و شکل گيري شخصيّت است. انواع کودک آزاري در اين سال هاي حسّاس و مهم، به رشد و سلامت آنان آسيب هاي جدي مي رساند. کودکان آزار ديده در همه جنبه هاي رشد مانند رشد جسمي، ذهني، رواني و اجتماعي با مشکلات و نارسايي هاي فراواني روبرو خواهند شد. بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد بسياري از کودکاني که در دوران کودکي قرباني آزار و بدرفتاري بوده اند، در بزرگسالي خود به آزار کودکان پرداخته اند و اين بزرگترين زيان کودک آزاري است که سبب تداوم آن مي شود.

پيشگيري هميشه بهتر، آسانتر و سريع تر از درمان است. براي پيشگيري از کودک آزاري مي توانيم از راهکارهاي زير استفاده کنيم: 1. دقّت در ازدواج و تشکيل خانواده، خودداري از ازدواج هاي تحميلي، ناشناخته، شتابزده و ازدواج در سنين پايين.

2. توجّه به تنظيم خانواده و تعداد مناسب فرزندان.

3. افزايش آگاهي خود در زمينه پرورش فرزندان و شيوه هاي مناسب رفتار با آنان.

4. پذيرش مسئوليت ها و انجام وظايف خود به عنوان پدر، مادر، معلّم، سرپرست و … نسبت به کودکان.

5. آشنايي با حقوق و نيازهاي اساسي کودکان.

6. توجّه به سلامت جسمي و رواني خود و کاهش فشارهاي عصبي و مشکلات رفتاري خود که سبب کودک آزاري مي شود.

7. تقويت روحيه کمک گرفتن هنگام برخورد با مشکلات و آشنايي با مراکز حمايتي، مشاوره، امداد در مورد کودکان و خانواده.

پوکی استخوان