آداب و باورهای مردم در ماه مبارک رمضان  در «لاور رزمی» بوشهر

مردم لاور رزمی بوشهر عقیده دارند ماه مبارک رمضان یکی از ماههای پر برکت خداوند است. آنها در این ماه از گناهان دوری می­کنند تا خدای تعالی برکت در مال و سلامت آنها به حرمت این ماه عزیز قرار دهد.
می­گویند در این ماه در بهشت به روی بندگان صالح خدا باز است و براساس همین باور در دعاهای خود از خداوند می­خواهند که زمان مرگشان را در این ماه قرار دهد.
عده­ای معتقدند که در این ماه اموات بیشتر از اوقات دیگر چشم انتظار خیرات و دعاهای بازمانده­ها به ویژه نزدیکان و منسوبین خود هستند. به همین منظور در دعاها و نذرهای این ماه اموات و آنهایی که دستشان از دنیا کوتاه است، جایگاه ویژه­ای دارند.
به پیشواز ماه روزه
مردم چند روز از ماه شعبان­المعظم را روزه می­گیرند تا به اصطلاح به پیشباز یا پیشواز ماه مبارک رمضان بروند. کسانی که موفق نشده­اند  تمام ماه مبارک سال قبل را روزه بگیرند، اگر روزه بدهکار باشند در ماه شعبان روزه می­گیرند تا به اصطلاح بدهکاری هایشان
صاف شود.
در اواخر ماه شعبان همه آماده استقبال از ماه رمضان می­شوند.
خانم خانه گمنه GEMNE «نوعی غذای محلی» و رشته آماده می­کند که در غذاهای خاص این ماه مصرف آن زیادتر است. کار اصلی رفت و روب و تمیز کردن خانه هم به عهده بانوی خانه است و مردان برای خرید به شهر و بازار می­روند و لوازم و خوراکی­های مورد نیاز ماه روزه را یک جا می­خرند و به خانه می­برند.
هلال ماه
دیدن هلال غروب آخرین روز شعبان از جمله علاقه مندی­های مردم است و هر کس سعی می­کند هلال ماه را به چشم خود ببیند. در محل مثلی وجود دارد که نشانه­ای از دریافت یقین و اطمینان محسوب می­شود، می­گویند: «ماه را ببین و بگیر، ماه را ببین و بخور»
هر کس که هلال ماه رمضان را ببیند با صدای بلند صلوات می­فرستد و می­گوید:
«هلالک ماه نو، خدایا ماه خیری باشه. گرونی جون و ارزونی جنس»
غذاهای خاص:
غذای اصلی افطار ماسو MASU  «کشیله به صورت ماست درآمده»، ماست، خرما، فرنی، رنگینک، هندوانه، آبگوشت، دوغ مالی «دوغی که از آبکی کردن کشک به دست می­آید»، تماته TOMATE «گوجه فرنگی»، خورشت بادنجان تماته.
غذای سحری:
گِمنه، پلو، رشته برنج، بادنجان و سیب زمینی سرخ کرده
روزه بچه­ها و نوجوان­ها
کودکان که دوست دارند مانند بزرگترها روزه بگیرند و اشتیاق زیادی بدین کار دارند از والدین می­خواهند که آنها را هم هنگام سحر بیدار کنند تا سحری بخورند و روزه بگیرند.
کودکانی که توانایی ندارند تا غروب روزه دار باشند والدین آنها در موقع اذان ظهر غذایی به آنها می­دهند تا روزه خود را بخورند. علاوه بر تشویق والدین به صورت شفاهی، هدیه­ای هم به این کودکان برای ترغیب و میل به روزه داری در ایام تکلیف داده می­شود.
آداب افطار
مردم سعی می­کنند هنگام افطار مهمانی در خانه داشته باشند. آنها عقیده دارند که افطاری دادن ثواب زیادی دارد اما اگر مهمانی به خانه آنها وارد نشود، نزدیک اذان مغرب با ظرفی آب به جلو در خانه خود می­روند و به محض شنیدن بانگ اذان به رهگذرانی که از مقابل خانه آنها می­گذرند آب تعارف می­کنند. باور عموم بر این است که «آب دادن به از نان دادن است»
چند دقیقه مانده به اذان و رسیدن وقت افطار، بانوی خانه یا دختر بزرگ خانواده سفره افطار را پهن می­کند و آب خنک و غذاهایی مثل فرنی، خرما، ماست و هندوانه را در آن قرار می­دهد.
بعد از اذان کسانی که تشنه باشند قبل از نوشیدن آب می­گویند: «ای امام حسین(ع) قربان لب تشنه­ات و لعنت خدا بر قاتلان امام حسین(ع)»
برخی از بانوان خانه بعد از افطار و شام، غذای ویژه سحر را می­پزند، ولی عده­ای مدتی قبل از سحر «یعنی زمان مناجات» بیدار می­شوند و غذای سحر را آماده می­کنند.
شبهای رمضان
در شبهای پر خیر و برکت ماه رمضان بعضیها در مساجد برای درگذشتگان خود ختم قرآن می­گیرند و از قاری های آبادی درخواست می­کنند برای آنها جزوی از قرآن کریم را تلاوت کنند و طبق رسم، هدیه­ای هم تقدیمشان می­شود که معمولاً پول نقد است. تقریباً همه مردم در مساجد محل جمع می­شوند و پای سخنان روحانی و روضه خوان می­نشینند و به تلاوت قرآن مجید می­پردازند.
شبهای احیا و قدر
در شب هجدهم ماه مبارک رمضان مردم لباس مشکی می­پوشند. آینه های روی طاقچه را برمی­گردانند و در روز نوزدهم دست از کار می­کشند و تعطیل می­کنند. زنان جارو نمی­زنند، نان نمی­پزند، پارچه لباس نمی­برند و نمی­دوزند و برای مهمانی به خانه کسی نمی­روند.
در روز بیستم اگر نان در خانه نباشد، فقط  نان می­پزند و همه سعی می­کنند دست از کار روزمره بکشند و به مسجد آبادی بروند.
این حضور در شب های نوزدهم، بیست و یکم و بیست و سوم ماه مبارک تا نزدیک اذان صبح ادامه دارد و مراسم دعا و نیایش و نوحه خوانی و سینه زنی با شور و حال زیادی برپا می­شود.
کسانی که نذر دارند در این شب ها برای ثواب، مراسم روضه خوانی
می­گیرند و هزینه اجرای آن را تقبل می­کنند که شامل پذیرایی از مردم هم می­شود.
بعد از مراسم روضه خوانی مردم به صاحب نذر می­گویند: قبول الله.
به شب بیست و سوم ماه رمضان «شب لیل» می­گویند که مراسم دعای جوشن کبیر برگزار می­شود و آوای «الغوث الغوث» فضای مسجد را ملکوتی می­کند.
در موقع خواندن دعا، بعد از پایان هر بند، بعضی ها به بند یا ریسمان باریکی که با خود دارند گرهی می­زنند و یک نفر از معتمدین محل هم تسبیحی در دست می­گیرد و در ظرف پر از آبی که در مقابل خود گذاشته، می­گرداند. او بعد از هر بند دعا این کار را می­کند.
بعضیها بند یا ریسمان را که بعد از دعا دارای یکصد گره شده به عنوان تیمّن و تبرک به خانه می­برند و می­گویند با توسل به حضرت علی (ع) اگر این بند را به گردن بیمارشان ببندند، خداوند نظر لطف خود را به آنها عطا می­کند تا بیمارشان شفا یابد. عده­ای هم کمی از آب ظرف دعای صد بند را به نیت شفا و رسیدن خبرهای خوش به سر و روی خود می­پاشند.
عید فطر
قبل از عید مردم برای خرید به شهر می­روند و برای اهل خانه لباس نو، نقل و شیرینی و تخمک می­خرند. خانم خانه برای آجیل روز عید الوک ALUK  «بخورک- پسته کوهی» شیرین می­کند و نان زرد، نان شیری و نان کلوچه می­پزد.
خانه تکانی از رسوم متداول در منطقه است که روز قبل از عید فطر انجام می­شود.
همچنین اتاق مجلسی، «اتاق مخصوص مهمانان مرد» و اتاق نشیمن «اتاق مخصوص مهمانان زن» برای پذیرایی از مهمانان تمیز و مرتب می­شود و در سر سفره عید هم عطر و گلاب می­گذارند. برخی در شب آخر ماه رمضان یا شب بیست و نهم حنا به دست و موی خود می­گذارند. رسم است در شب آخر و شب عید فطر از خانه برای مهمانی و دید و بازدید خارج نشوند، مگر بعد از افطار و جدا کردن فطریه.
اگر چنین نکنند فطریه آنها به عهده صاحب خانه است.
فطریه شامل جو، گندم یا خرماست. البته گاهی آرد و پول هم در نظر می­گیرند. اگر در شب عید برای فطریه چیزی در خانه آماده نباشد، صاحب خانه ظرف بزرگ مسی را برای فطریه کنار می­گذارد و نیت می­کند این ظرف در مقابل فلان مقدار فطریه افراد خانواده در گرو باشد تا او آن را تهیه و به مستحق برساند. از آن ظرف تا زمان دادن فطریه استفاده نمی­شود تا از گرو در آید.
روز عید فطر
در این روز همه مردم لباس نو می­پوشند. افراد خانواده با هم روبوسی می­کنند و رسیدن عید را تبریک می­گویند و برای هم آرزوی سلامتی، سعادت و روزی فراوان می­کنند.
مادر خانواده ظرفی پر از شیرینی می­آورد و به بچه­ها تعارف می­کند. هر کس سهم خود را برمی­دارد و می­گوید: انشاءالله شیرینی زیارتی تو با پدرم را بخوریم.
مادر هم در جواب می­گوید: انشاءالله شیرینی عروسی شما را بخوریم!
بعد از آن همه به مسجد آبادی برای برگزاری نماز عید فطر می­روند.
بعد از نماز، دید و بازدیدها شروع می­شود و رسم است کوچکترها برای دیدار و عبادت قبول گفتن بزرگان طایفه بروند و دست آنها را ببوسند. این گفته ها در روز عید فطر زیاد شنیده می­شود:
-نماز و روزه تون قبول الله
-شیرینی زیارتیت را بخوریم
-مروای همه ساله ات باشد.
عید عزادارها
مردم قبل از دید و بازدید از اقوام به خانه کسانی می­روند که از عید فطر سال قبل عزیزی را از دست داده و عزادارند. وقتی وارد منزل آنها می­شوند به جای عید مبارکی و دست بوسی می­گویند: نماز و روزه­تان قبول.
در مجلس کسانی که از آداب عزاداری بهره­ای دارند، ممکن است برای تسلای دل بازماندگان چند بیت شعر در مقام عزا بخوانند.
مردم بعد از این آیین کمی گلاب به سر و رو می­زنند و برمی­خیزند  اما صاحب عزا از جایش «برای بدرقه و خداحافظی» بلند نمی­شود و در همان حال نشسته می­گوید: انشاءالله پای خیر بروید، بروید به سلامت، قدمتون روی سر و چشم!
و آنها در جواب می­گویند: سلامت باشید، خداوند سر و چشمتان را نگه دارد.
در لاور رزمی بوشهر رسم است کسانی که در روز عید به دیدار خانواده عزادار رفته­اند به خانه خود برمی­گردند، کمی در آنجا می­مانند، سپس برای دیدن اقوام از خانه خارج می­شوند.
یکی دیگر از آئین های جالب این است که در روز عید صاحب عزا برای کسانی که برای تسلی و شرکت در عزا لباس مشکی پوشیده­اند یک جامه سفید رنگ و یک بسته حنا می­فرستد و پیغام می­دهد: عید است و پند PAND «عزاداری» بس است و لباس سیاه را در آورید.
آشتی در عید فطر
در روز عید فطر کسانی که با هم کدورتی پیدا کرده­اند و دلخوری دارند و به قول مردم با هم قهرند، خودشان پیش قدم
می­شوند و به طریقی که صلاح می­دانند آشتی می­کنند و از هم حلالیت می­طلبند. چنانچه این کار صورت نگیرد، وظیفه
ریش سفیدان و گیس سفیدان و بزرگان آبادی است که آنها را آشتی دهند.
منبع: فصلنامه پژوهشی نجوای فرهنگ – شماره 12 –
تابستان 88