اسرار نهفته در روزه

 در رابطه با اهمیت روزه روایت هایی نقل شده است و بسیار بر آن اصرار شده خب مگر این تشنگی و گرسنگی چه اهمیتی دارد که در قرآن و فرمایشات پیامبر اکرم و ائمه معصومین تا به این حد سفارش شده در پس این پرده و رنج روزه چه پنهان است؟
رسول خدا (ص) فرمودند: روزه سپر آتش است و نیز فرمودند:
روزه دار تا آن زمان که غیبت مسلمانی را نمی کند
در حال عبادت است ، هر چند که در بسترش خوابیده باشد.
و در حدیث قدسی آمده:
روزه برای من است و من به آن جزا میدهم و برای روزه دار دو شادی است ، هنگامی که افطار کرده، و هنگامی که پروردگار عزوجل خویش را ملاقات می کند. قسم به کسی که نفس محمد(ص) در دست اوست دهان بدبوی روزه دار در نزد خداوند معطر تر از عطر مشک است.
امام موسی کاظم (ع) فرمود:
اگر روزه دارید قبل از ظهر بخوابید، زیرا که خدای تبارک و تعالی ،‌روزه دار را به هنگام خواب اطعام می کند و می نوشاند.
برخی از بزرگان گفته اند:
اگر روزه هدفی جز ارتقاء از پستی های نفس حیوانی به اوج روحانیت ملکوتی نداشت، انسان را از این فضل و بزرگی کفایت می کرد در حالی که روزه سپری از آتش جهنم است، زیرا که روزه، ‌آتش شهوت و غضب را که آتش درون انسان در دنیا بوده و منشاء آتش اخروی می باشد را خاموش می کند.
به همین جهت پیامبر اکرم (ص) در حدیث فوق فرمودند : تا زمانی که غیبت مسلمان را نکند، در عبادت است. به خاطر این که غیبت، خوردن گوشت مرده است .  پس روزه نوعی خوردن می باشد
که به واسطه آن بدن قوی می گردد.
و با وجود اینکه همه عبادات از آن خداست، ‌خداوند فرموده که: روزه از برای من است،  همانگونه که زمین از آن خداست،‌ ولی خداوند،‌ کعبه را نیز اختصاصا برای خود می داند. سرّ این مطلب دو نکته است:
نکته اول: همه عبادات ،‌در نظر گاه مردم است ولی روزه از آنجا که فقط ترک کردن و خود نگهداری است و در آن عملی نیست که به مشاهده دیگری در آید و نیتی درونی می باشد بدین جهت جز خداوند بر آن آگاه نیست.
نکته دوم: شهوات که ابزار شیطانند، با خوردن و آشامیدن قوت می یابند و چون روزه ،‌خودداری از خوردن و آشامیدن است، پس در حقیقت روزه قهر دشمنی با دشمن، شیطان و شهوات می باشد. به همین منظور پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
شیطان در رگهای فرزندان آدم به مانند خون جریان می یابد . پس مجاری آن را به وسیله گرسنگی سد کنید.
شهوات مرتع و چراگاه شیطان است. و دیگر، ‌بوی بد دهان است که در نزد خداوند مطبوع تر و خوشبوتر از بوی مشک می باشد.
برای آنکه روزه و بدبویی دهان به دنبال آن،‌ سبب پاکی روح است که نزد خداوند می باشد، زیرا که آنچه در نزد انسان است بدن و جسم انسانی است نه روح او و خدای تبارک و تعالی در این آیه به آن اشاره فرموده است:
آنچه نزد شماست همه نابود خواهد شد، آنچه نزد خداست باقی می ماند.
مرتبه پاکی روح کجا و پاکی و خوشبویی مشک؟! زیرا که پاکی روح، روحانی، عقلی و معنوی است، و خوشبویی مشک جسمانی، حسی و صوری می باشد.
در باره مراتب روزه، ‌ابو حامد غزالی ، مطالبی را بیان می کند که خلاصه آن این است:
بدان برای روزه سه درجه است: روزه عموم،‌ روزه خصوص و روزه خصوص خصوص.
1 - اما روزه عموم، نگهداری شکم و فرج از شهوات است.
2 - اما روزه خصوص، نگهداشتن گوش، چشم، زبان، دست و پا و سایر جوارح از گناه است،‌ که با شش مورد کامل می گردد:
اول: پوشاندن چشم و نگه داشتن آن از افتادن به نگاهی که گناه یا مکروه است، ‌بلکه هر چه قلب را مشغول می دارد و از ذکر خدای متعال منحرف می کند. رسول خدا(ص) فرمود:
نگاه، تیری مسموم از تیرهای ابلیس است ،‌پس کسی که نگاه را از ترس خدا ترک نماید،‌ خداوند به وی ایمانی عطا می کند که حلاوت و شیرینیش را در قلبش می یابد.
و نیز فرمود:
پنج چیز روزه دار را افطار می دهد؛ ‌دروغ، غیبت، سخن چینی، سوگند دروغ، و نگاه از روی شهوت.
دوم: حفظ زبان از سخن بیهوده و دروغ، غیبت، سخن چینی، فحش، ستم، خصومت و ریاکاری.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند:
روزه سپر آتش است. پس چون یکی از شما روزه دار بود، ‌دشنام ندهد و از سر جهل سخن نگوید و آن هنگامی که کسی با وی به نزاع برخاست یا به او ناسزا گفت بگوید که روزه ام.
سوم: بازداشتن گوش از استماع محرمات. چون هر چه که سخن حرام باشد، گوش دادن آن نیز حرام است،‌ خدای متعال می فرماید: شنوندگان دروغ و خورندگان مال حرام.
و پیامبر اکرم(ص) فرمودند: غیبت کننده و شنونده هر دو شریک در گناهند.
چهارم: نگاه داشتن بقیه اعضاء بدن از بدی ها
و نگه داشتن شکم از خوردن غذای شبهه ناک به وقت افطار، زیرا که روزه از حلال (بازداشتن خود از حلال) و افطار با حرام ، معنای صحیحی ندارد. مانند این می‌باشد که قصری بپا و فورا منهدم شود یا دارویی جهت معالجه خورده شود و بلافاصله سمّ مهلک بنوشد. چون محرمات، سمومی هستند که دین را هلاک می کنند،‌ و روزه داروی انسان است. و دارو با سم، ‌نفعی در بر ندارد. پیامبر فرمود: چه بسیار روزه داری که برایش بهره ای از روزه داری غیر از گرسنگی و عطش نیست.
پنجم: در وقت افطار، ‌در خوردن زیاده روی نکند و شکم را پر نکند، زیرا که هیچ ظرفی در نزد خداوند،‌ مغضوب تر از شکم پر - حتی از حلال -
نیست. چگونه می شود که فردی روزه داشته باشد، ‌با دشمن خدا (شیطان) مبارزه کند و با هوای نفس ستیزه کرده، ‌تقوای الهی را نگه دارد و تا شب، ‌خود را از شهوات نگه داشته، ‌پس از افطار، آن را تهییج کند و رغبت نفس را بیشتر سازد و آن را از لذات انباشته گرداند؟ و البته بهتر و برتر آن است که نفس را در خوردن از عادت همیشگی برحذر داشته و یا اینکه روزه دار غذای همیشگی خود را بخورد و از پرخوری پرهیز نماید.
ششم: قلب روزه دار بعد از افطار، ‌بین امید و ترس، ‌مضطرب و نگران باشد، چون نمی داند که آیا روزه اش قبول شده است ،‌که از مقربین باشد، یا اینکه رد شده و مورد خشم الهی قرار گرفته است؟
و اما دنباله سخن ابوحامد غزالی:
3 - روزه خصوص خصوص: روزه قلب از توجه داشتن به پستی ها و افطار دنیایی و دور نگه داشتن آن از غیر خدا می باشد. افطار این روزه، ‌به فکر مسائل دین و آخرت و آن مسائلی از دنیاست که نقص برای دین دارد.
 منبع: تبیان