در هفته‌ها و ماه‌های گذشته، مسئله مطالبه‌گری مدنی بیش از گذشته به یک دغدغه اجتماعی تبدیل شده است. بسیاری از شهروندان می‌گویند آنچه آن‌ها را نگران کرده، صرفاً محدودیت یا سختی اعتراض نیست، بلکه بی‌نتیجه‌ماندن مطالبات به‌حق و بلاتکلیفی در مسیر پیگیری آن‌هاست.

 

 

 

 

بخش زیادی از این مطالبات، نه سیاسی‌اند و نه رادیکال؛ از کیفیت خدمات شهری و وضعیت مدارس گرفته تا مسائل محله‌ای، محیط‌زیست و مشکلات معیشتی را شامل می‌شود. با این حال، شهروندان می‌گویند تجربه‌های اخیر باعث شده حتی برای بیان این مطالبات نیز دچار تردید شوند.

یکی از شهروندان ساکن شیراز می‌گوید: ما فقط می‌خواستیم حرف‌مان شنیده شود. اما آخرش نه مطالبه جلو رفت و نه معلوم شد پیگیری از چه مسیری درست است.

 

 

 

آنچه در میان صحبت‌های مردم پررنگ است، نگرانی از تغییر مسیر اعتراضات است. برخی شهروندان معتقدند اعتراضاتی که می‌توانست مطالبات به‌حق را بازتاب دهد، در نهایت به حاشیه رفت و صدای اصلی مردم گم شد.

یک شهروند دیگر می‌گوید: مردم می‌ترسند اعتراض کنند، نه به این دلیل که مطالبه ندارند، بلکه چون نگران‌اند اعتراض‌شان نتیجه نداشته باشد یا از مسیر خودش خارج شود.

 

 

 

پس از اتفاقات اخیر، انتظار عمومی برای شکل‌گیری مسیرهای شفاف، امن و مؤثر اعتراض مدنی افزایش یافت. بسیاری از شهروندان می‌گویند هنوز هم امیدوارند این مسیرها تقویت شود، اما تا امروز نشانه‌های عملی و ملموسی از آن ندیده‌اند.

این بلاتکلیفی، به گفته کارشناسان اجتماعی، خود می‌تواند به یک مسئله تبدیل شود؛ چون جامعه‌ای که نتواند مطالباتش را در قالب گفت‌وگوی مدنی مطرح کند، با انباشت نارضایتی روبه‌رو خواهد شد.

 

 

 

کارشناسان مسائل اجتماعی تأکید می‌کنند تقویت مسیرهای مدنی اعتراض، نه تهدید، بلکه یک ضرورت اجتماعی است. به باور آن‌ها، نبود سازوکارهای مشخص برای شنیدن و پاسخ‌گویی، می‌تواند اعتماد عمومی را تضعیف کند و فاصله میان مردم و نهادهای تصمیم‌گیر را افزایش دهد.

به گفته یکی از پژوهشگران اجتماعی، اعتراض مدنی اگر شنیده نشود، از بین نمی‌رود؛ بلکه تغییر شکل می‌دهد و بهترین راه مدیریت آن، گفت‌وگو و پاسخ‌گویی شفاف است.

 

 

 

در این میان، بسیاری از شهروندان همچنان به رسانه‌ها به‌عنوان یکی از معدود پل‌های ارتباطی امید دارند. آن‌ها معتقدند رسانه‌های محلی می‌توانند با بازتاب مطالبات، طرح پرسش‌های مشخص و پیگیری مستمر، نقش مؤثری در کاهش این نگرانی ایفا کنند.

گفت‌وگو با شهروندان نشان می‌دهد نگرانی امروز جامعه، نه صرفاً اعتراض، بلکه بی‌نتیجه‌ماندن اعتراضات به‌حق است. تقویت مسیرهای مدنی مطالبه‌گری، شنیدن صدای مردم و پاسخ‌گویی شفاف، می‌تواند این نگرانی را کاهش دهد. در غیر این صورت، تردید و بی‌اعتمادی، جای گفت‌وگو را خواهد گرفت؛ هزینه‌ای که جامعه توان پرداخت آن را ندارد.